چگونه تئاتر میتواند به رشد مهارتهای ارتباطی کمک کند؟
تئاتر از آغاز پیدایش خود، هنری مبتنی بر ارتباط بوده است. بازیگر بدون تعامل با دیگران معنا نمییابد. در سالهای اخیر، پژوهشگران حوزهی روانشناسی و هنر درمانی نشان دادهاند که تمرینهای تئاتری میتوانند ابزاری مؤثر برای افزایش مهارتهای ارتباطی باشند. اشکان شفیعی، نویسنده و کارگردان تئاتر، در کارگاههای تئاتر درمانی خود این رویکرد را بهکار گرفته تا افراد بتوانند از طریق بازیگری، بیان، و حضور در جمع، ارتباط انسانی سالمتری را تجربه کنند.
اهمیت ارتباط مؤثر در زندگی روزمره
ارتباط یکی از پایههای سلامت روان است. بسیاری از چالشهای فردی و شغلی از ضعف در بیان احساسات، گوشدادن فعال و درک متقابل ناشی میشود. در روانشناسی، ارتباط مؤثر به معنای توانایی انتقال پیام به شکلی روشن، محترمانه و همراه با همدلی تعریف میشود. تئاتر محیطی طبیعی برای تمرین این مهارتهاست؛ جایی که گفتوگو، واکنش، و هماحساسی، اساس کار محسوب میشود.
تئاتر بهعنوان ابزار تمرین ارتباط
در تمرینهای تئاتر، افراد میآموزند چگونه حضور داشته باشند، به همدیگر گوش دهند، و واکنشهای بدنی و کلامی متناسب نشان دهند. تمرینهای بداهه (Improvisation) به ویژه نقش مهمی در این زمینه دارند. در این تمرینها، شرکتکنندگان بدون متن از پیش نوشتهشده با یکدیگر تعامل میکنند و باید سریع، شنوا و خلاق باشند. این مهارتها دقیقاً همان عناصری هستند که در ارتباط روزمره نیز به کار میروند.
اشکان شفیعی در جلسات آموزش تئاتر درمانی تأکید دارد که “بدون گوش دادن، هیچ تئاتری شکل نمیگیرد.” او از تمرینهای گروهی برای آموزش همدلی، زبان بدن و بیان مؤثر استفاده میکند؛ عناصری که بهطور مستقیم باعث رشد توان ارتباطی در زندگی واقعی میشوند.
نقش نمایشنامه در تقویت درک متقابل
خواندن و اجرای نمایشنامهها فرصتی برای تجربهی دیدگاههای متفاوت فراهم میکند. وقتی بازیگر در نقش شخصیتی قرار میگیرد، مجبور است دنیای ذهنی او را درک کند. این فرآیند بهطور ناخودآگاه مهارت همدلی و درک متقابل را تقویت میکند. در کارگاههای هنر درمانی، انتخاب نمایشنامههایی با مضامین انسانی و اخلاقی میتواند به شرکتکنندگان کمک کند تا رفتار و احساسات دیگران را بهتر بفهمند.
تئاتر درمانی و بازسازی روابط انسانی
تئاتر درمانی با ترکیب روانشناسی و هنر، به شرکتکنندگان امکان میدهد تا الگوهای ارتباطی خود را بازبینی کنند. در محیطی امن و بدون قضاوت، آنها میتوانند نقشهای مختلف را امتحان کنند و شیوههای جدیدی برای گفتوگو و ابراز احساسات بیاموزند. این روش نه تنها در درمان مشکلات فردی مؤثر است، بلکه در بازسازی روابط خانوادگی، زناشویی و کاری نیز کارکرد دارد.
اشکان شفیعی با تأکید بر جنبهی انسانی تئاتر، تئاتر درمانی را راهی برای بازگشت به گفتوگو و شنیدن واقعی میداند. در نگاه او، ارتباط مؤثر نه از کلمات، بلکه از حضور آگاهانه آغاز میشود.
جمعبندی
تئاتر فراتر از یک هنر نمایشی است؛ ابزاری آموزشی و درمانی برای رشد ارتباط انسانی. از طریق تمرینهای بداهه، اجرای نمایشنامه و تحلیل نقش، میتوان مهارتهای گوش دادن، همدلی و بیان مؤثر را تقویت کرد. اشکان شفیعی بهعنوان نویسنده و کارگردان تئاتر، با بهرهگیری از اصول هنر درمانی، این ظرفیت را به شکلی عملی در اختیار علاقهمندان قرار داده است تا ارتباط، به معنای واقعی، تمرین و زندگی شود.
