پرش به محتوا
ارتباط صندلی خالی در رواندرمانی با تئاتر و هنر درمانی
در رواندرمانی مدرن، یکی از ابزارهای مؤثر برای بیان احساسات سرکوبشده و مواجهه با درون، تکنیک صندلی خالی است. در این روش، درمانگر از مراجع میخواهد تصور کند فرد یا بخشی از خودش روی صندلی روبهرو نشسته است. او با این «دیگری خیالی» گفتوگو میکند، احساساتش را بیان میکند و به شکلی زنده و صحنهای، روان خود را آشکار میسازد.
در واقع، صندلی خالی نوعی اجرای درونی تاتر زندگی فردی است؛ نوعی نمایشنامهخوانی از ناخودآگاه، که در آن درمانجو همزمان نویسنده، بازیگر و تماشاگر خویشتن میشود. این تجربه عمیق، همانگونه که در تاتر درمانی (Drama Therapy) میبینیم، با بهرهگیری از بدن، صدا و تخیل، امکان رهایی روانی را فراهم میکند.
صندلی خالی و تاتر؛ بازآفرینی احساسات بر صحنه ذهن
در تاتر، بازیگر با بدن و کلام خود به احساسات جان میدهد؛ در صندلی خالی، مراجع نیز همین کار را انجام میدهد، اما روی صحنهی درون. او در برابر دیگری خیالی مینشیند تا خشم، عشق، دلتنگی یا دردهای نگفته را ابراز کند.
این تمرین، به او اجازه میدهد احساسات را از ذهن به صحنه بیاورد و در حضور درمانگر، آنها را بازنویسی کند.
در این لحظه، رواندرمانی از گفتوگو صرف فراتر میرود و به نوعی نمایش درونی و هنر درمانی تبدیل میشود.
—
در کلینیک روانشناسی اتاق سبز در تهران، به مدیریت اشکان شفیعی – روانشناس ونویسنده و کارگردان تاتر – از متدهای نوین رواندرمانی با محوریت هنر درمانی و تاتر درمانی استفاده میشود.
در این مرکز، باور بر آن است که ذهن انسان فقط با کلام درمان نمیشود؛ بلکه هنر، حرکت و تخیل میتوانند زبان عمیقتری برای درمان باشند.
در جلسات هنر درمانی کلینیک اتاق سبز، از ابزارهایی چون نمایش، بازی نقش، نوشتن نمایشنامه، و تکنیک صندلی خالی استفاده میشود تا مراجع بتواند در قالب تجربهی هنری، با احساسات و بخشهای مختلف روان خود روبهرو شود.
در این فضا، درمان بیشتر شبیه به یک اجرای زنده است؛ اجرایی که در آن، هر فرد نویسنده و کارگردان تاتر درون خود میشود.
—
هنر درمانی و تاتر درمانی؛ زبان مشترک روان و خلاقیت
هنر درمانی به انسان اجازه میدهد بدون سانسور ذهنی، احساسات خود را بیان کند. وقتی فرد نقش بازی میکند یا با «صندلی خالی» گفتوگو میکند، بخشهای پنهان وجودش جان میگیرند.
این روش در کنار درمانهای گفتاری کلاسیک، بهویژه در کارگاههای کلینیک اتاق سبز، راهی تازه برای رهایی از اضطراب، افسردگی و گرههای عاطفی فراهم کرده است.
در این نگاه، تاتر فقط برای صحنه نیست؛ تاتر میتواند درمان باشد.
—
اشکان شفیعی؛ نویسنده، کارگردان و رواندرمانگر با رویکرد هنری اشکان شفیعی با تلفیق تجربهی حرفهای در تاتر و دانش روانشناسی، مسیری نو در درمان مبتنی بر هنر گشوده است.
او باور دارد که هر انسان داستانی دارد که باید شنیده و اجرا شود. کار او در «اتاق سبز» نشان میدهد که تاتر، فراتر از یک هنر نمایشی، میتواند ابزاری برای خودشناسی و بازسازی روان باشد.
تکنیک صندلی خالی و تاتر درمانی هر دو بر پایهی تخیل، بدن و احساس بنا شدهاند. این دو حوزه در کنار هم، به ما یادآوری میکنند که روان انسان نهفقط با تحلیل، بلکه با تجربهی زندهی احساسات شفا مییابد.
کلینیک روانشناسی اتاق سبز با مدیریت اشکان شفیعی، نمونهای از این رویکرد ترکیبی است؛ جایی که علم روانشناسی در آغوش هنر تاتر قرار میگیرد.
—
📖 در ادامه، میتوانید مقالهها و پروژههای نمایشی مرتبط با تاتر درمانی، نمایشنامهخوانی درمانی و آثار نمایشی از جمله
نمایشنامه «کافه اسمیت ساعت ۵»
را نیز در سایت دنبال کنید.
